«قیام لله» تلاشی برای پیوند معارف قرآنی با کنش اجتماعی است

به گزارش خبرگزاری مهر، در این نشست، مجتبی عرب مازاریزدی، نویسنده کتاب، محمدصادق شهبازی و حمیدرضا میررکنی به عنوان کارشناسان حضور داشتند و درباره مبانی شکل‌گیری کتاب، مفهوم «قیام لله»، نسبت فرد و جامعه و ظرفیت این مفهوم برای پاسخ به مسائل انسان امروز سخن گفتند.

مجتبی عرب مازاریزدی در این نشست درباره شکل‌گیری کتاب «قیام لله» گفت: بخش اصلی مباحث این اثر حدود چهار سال پیش در قالب سلسله جلساتی در دانشگاه صنعتی امیرکبیر و در جمع تشکل‌های دانشجویی مطرح شده بود و بعدها به صورت کتاب درآمد.

وی افزود: مسئله اصلی در شکل‌گیری این اثر این بود که آیا می‌توان مفهوم «قیام لله» را فراتر از یک گزاره انتزاعی و معرفتی، به یک ترجمان عملیاتی تبدیل کرد؛ به گونه‌ای که از آن نسخه و دستورالعملی برای عمل و همچنین معیارهایی برای سنجش عملکرد به دست آید.

نویسنده کتاب «قیام لله» ادامه داد: تلاش شده است این اثر در مرز میان یک گفتار نظری مبتنی بر ادله دینی و یک گفتار زنده و عمل‌ساز قرار بگیرد؛ به‌خصوص برای قشر فعال و کسانی که در میدان‌های اجتماعی و فرهنگی فعالیت می‌کنند.

عرب مازاریزدی با اشاره به محوریت آیه شریفه «قُلْ إِنَّمَا أَعِظُکُم بِوَاحِدَةٍ أَن تَقُومُوا لِلَّهِ مَثْنَیٰ وَفُرَادَیٰ» در کتاب بیان کرد: به بهانه مفهوم قیام، در این اثر به مفاهیمی مانند جهاد، مبارزه، رسانه، عدالت‌خواهی، اقتصاد مقاومتی، نقش مردم، معنای مردم‌سالاری، ضرورت امر سیاسی و اصلاح‌گری اجتماعی پرداخته شده است.

وی گفت: یکی از موضوعات مورد توجه در کتاب، نسبت نیت الهی با کنش اجتماعی است؛ اینکه برای مثال فعالیت رسانه‌ای یا افشاگری چگونه می‌تواند با نیت لله نسبت پیدا کند و معنویت و عقلانیت چگونه در کنار عمل اجتماعی قرار می‌گیرند.

قیام لله؛ مفهومی فراتر از یک فعل دینی

محمدصادق شهبازی، کارشناس این نشست، با اشاره به بحث جهاد و قیام در کتاب گفت: یکی از نکات قابل توجه این است که کتاب تلاش می‌کند قیام را به عنوان یک دعوت عمومی مطرح کند و مخاطب را از تلقی محدود جهاد به معنای جنگ نظامی فراتر ببرد.

وی افزود: کتاب بیش از آنکه مخاطب را صرفاً درگیر مفاهیم نظری کند، تلاش دارد او را به تجربه مفاهیم برساند. در واقع، مفاهیم در فعلیت خودشان در کتاب مطرح شده‌اند و مثال‌ها و توضیحاتی که ذیل آیات آمده، به این موضوع کمک کرده است.

شهبازی با اشاره به مفهوم «قیام لله» در اندیشه امام خمینی(ره) گفت: قیام مفهومی ریشه‌ای و سرنوشت‌ساز است که می‌تواند نسبت انسان با حرکت و سکون، اصلاح و انفعال و حتی نسبت جامعه با انقلاب و تغییر را توضیح دهد.

وی ادامه داد: در این نگاه، قیام تنها یکی از افعال دینی در کنار نماز و روزه و جهاد نیست، بلکه مفهومی است که می‌تواند نسبت انسان با خود، خانواده و جامعه را نیز توضیح دهد.

این کارشناس با اشاره به مباحث کتاب درباره عدالت، معنویت و عقلانیت اظهار کرد: این سه مفهوم در این منظومه از یکدیگر جدا نیستند و هر یک بدون دیگری بخشی از معنا و کارکرد خود را از دست می‌دهد.

شهبازی افزود: کتاب تلاش کرده است مبانی نظری را به عرصه‌هایی مانند جهاد سازندگی، فعالیت‌های اجتماعی، انتخابات، فضای مجازی، تبیین و مواجهه با مشکلات پیوند بزند و در کنار دعوت به عمل، نسبت به آفات این مسیر نیز هشدار دهد.

نسبت فرد و جامعه در مفهوم قیام

حمیدرضا میررکنی، دیگر کارشناس نشست، با اشاره به بحث نسبت فرد و جامعه در کتاب اظهار کرد: یکی از پرسش‌های مهم در بحث قیام این است که آیا قیام الزاماً باید در قالب یک حرکت جمعی اتفاق بیفتد یا اینکه فرد نیز می‌تواند به صورت مستقل در مسیر قیام لله قرار گیرد.

وی افزود: در برخی خوانش‌ها از دین، نوعی دعوت به عزلت و فاصله گرفتن از اجتماع دیده می‌شود؛ در حالی که در یک خوانش اجتماعی از شریعت، اقامه دین با ساختن جمع و جامعه و حضور اجتماعی انسان ارتباط پیدا می‌کند.

میررکنی ادامه داد: یکی از نکات قابل توجه کتاب این است که میان فرد و جامعه یک دوگانه مطلق ایجاد نمی‌کند و تلاش دارد نشان دهد قیام لله می‌تواند از فرد آغاز شود اما در عرصه اجتماعی امتداد پیدا کند.

وی همچنین درباره ویژگی مخاطب کتاب گفت: نویسنده مخاطب خود را انسانی فرض کرده که می‌خواهد در مسیر اخلاص و توحید حرکت کند. این نوع خطاب به مخاطب، ظرفیت تربیتی قابل توجهی دارد و باعث می‌شود خواننده خود را در نسبت با مفاهیمی که کتاب مطرح می‌کند، مورد محاسبه قرار دهد.

این کارشناس با اشاره به ظرفیت ادامه مباحث مطرح شده در کتاب گفت: برخی موضوعات، به ویژه در حوزه عدالت و نسبت عدالت با عدالت‌خواهی و کنش اجتماعی، ظرفیت آن را دارند که در پژوهش‌های مستقل و گسترده‌تر دنبال شوند.

«قیام لله» برای فهم مسائل انسان امروز

در بخش دیگری از این نشست، عرب مازاریزدی درباره نسبت کتاب با مسائل روز گفت: تلاش ما این بوده است که «قیام لله» صرفاً یک کتاب مناسبتی نباشد، بلکه متنی برای فهم مسئولیت انسان نسبت به خود و جامعه باشد.

وی با اشاره به جایگاه جوانان در این منظومه فکری گفت: جوان به دلیل آمادگی روحی بیشتر برای حرکت و تغییر، مخاطب مهم مفهوم قیام لله است و یکی از دغدغه‌های کتاب این بوده که مباحث مکتب امام را برای مخاطب جوان امروز قابل فهم‌تر و قابل استفاده‌تر کند.

نویسنده کتاب «قیام لله» همچنین با اشاره به ضرورت بازخوانی مکتب امام خمینی(ره) اظهار کرد: امام خمینی(ره) توانست انسان‌هایی را که لزوماً از امکانات و سوابق ویژه‌ای برخوردار نبودند، به انسان‌هایی تاریخ‌ساز تبدیل کند. مسئله اصلی این است که انسان ظرفیت‌های خود را بشناسد و نسبت خود را با مسئولیت الهی و اجتماعی بفهمد.

وی افزود: امید این است که این کتاب بتواند مخاطب را به قرآن و معارف دینی نزدیک‌تر کند و مفهوم قیام لله را به عنوان یک راه برای فهم و عمل در زندگی امروز پیش روی او قرار دهد.

در ادامه این نشست، درباره ضرورت بازخوانی مکتب امام خمینی(ره) برای پاسخ به مسائل انسان معاصر نیز بحث شد و محمدصادق شهبازی با اشاره به استمرار نیاز به این بازخوانی گفت: بسیاری از حوادث و مسائل جدید، انسان را دوباره به مبانی‌ای بازمی‌گرداند که امام خمینی(ره) بر اساس آنها سخن گفته است.

این نشست در پایان با تأکید بر ضرورت پیوند میان معرفت دینی، مسئولیت اجتماعی و عمل به پایان رسید.

کتاب «قیام لله» نوشته مجتبی عرب مازاریزدی به همت نشر بین‌الملل منتشر شده است.